Instrukcja

Referenda lokalne merytoryczne to szeroka grupa inicjatyw, które mówiąc najogólniej dotyczą innych spraw niż odwołania organów jednostek samorządu terytorialnego. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (DzU z 2013 r. poz. 706, z późn. zm.) charakteryzując tę grupę inicjatyw stanowi, że mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej mogą wyrazić swoją wolę:

  1. co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki;
  2. w innych istotnych sprawach, dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących tę wspólnotę;
  3. a w przypadku referendum gminnego również w sprawie samoopodatkowania się mieszkańców na cele publiczne mieszczące się w zakresie zadań i kompetencji organów gminy.

Przykładowo do tej grupy referendów zaliczyć należy głosowania w takich sprawach jak: likwidacje straży miejskich/gminnych, gospodarka mieniem jednostki samorządu terytorialnego, zakres i przedmiot inwestycji.

Najlepszym sposobem klarownego przybliżenia procedury referendalnej jest jej opisanie kolejnymi krokami jakie finalnie należy wykonać aby głosowanie referendalne zostało przeprowadzone.

KROK PIERWSZY – Powiadomienie o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum

Inicjator referendum powiadamia na piśmie przewodniczącego zarządu danej jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), o zamiarze wystąpienia z inicjatywą przeprowadzenia referendum. Powiadomienie takie zawiera:

  1. jeżeli inicjatorem referendum jest grupa obywatelinazwiska, imiona, adresy zamieszkania oraz numery ewidencyjne PESEL wszystkich członków grupy oraz wskazanie osoby będącej jej pełnomocnikiem;
  2. jeżeli inicjatorem referendum jest partia polityczna lub organizacja społecznanazwę inicjatora, adres siedziby oraz nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL osoby będącej jej pełnomocnikiem, przy czym do powiadomienia dołącza się poświadczony odpis z ewidencji partii politycznych lub odpis z rejestru organizacji wraz z jej statutem;
  3. określenie sprawy, w której ma zostać przeprowadzone referendum.

Przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), niezwłocznie potwierdza na piśmie otrzymanie powiadomienia. Pełnomocnikiem inicjatora referendum może być jedynie osoba, której przysługuje prawo wybierania do organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego.

KROK DRUGI – Uzyskanie informacji o liczbie mieszkańców uprawnionych do głosowania

Na pisemny wniosek inicjatora referendum przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), w ciągu 14 dni od otrzymania wniosku powiadamia, w formie pisemnej, inicjatora referendum lub jego pełnomocnika o liczbie mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego uprawnionych do głosowania, o której mowa w art. 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (DzU z 2013 r. poz. 706, z późn. zm.), objętych rejestrem wyborców w gminie na koniec kwartału poprzedzającego złożenie wniosku. Liczbę tę dla powiatów i województw ustalają i niezwłocznie przekazują właściwym starostom i marszałkom województw komisarze wyborczy na podstawie kwartalnych meldunków o stanie rejestrów wyborców składanych przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) do 10 dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału.

KROK TRZECI – Zbieranie podpisów uprawnionych mieszkańców popierających inicjatywę referendalną

W terminie 60 dni od dnia powiadomienia, o którym mowa w KROKU PIERWSZYM inicjator przeprowadzenia referendum zbiera podpisy mieszkańców uprawnionych do wybierania organu stanowiącego danej jednostki samorządu terytorialnego, którzy chcą poprzeć inicjatywę w tej sprawie. Podpisy zbiera się na kartach, z których każda zawiera informacje o przedmiocie zamierzonego referendum oraz o tym, że poparcia nie można wycofać.
Karta zawiera również:

  1. nazwiska i imiona członków grupy oraz imię, nazwisko i miejsce zamieszkania pełnomocnika, jeżeli inicjatorem referendum jest grupa obywateli;
  2. nazwę i adres siedziby statutowej struktury terenowej partii politycznej lub organizacji społecznej oraz imię, nazwisko i adres zamieszkania pełnomocnika, jeżeli inicjatorem referendum jest partia polityczna lub organizacja społeczna.

Podpisy popierające wniosek w sprawie przeprowadzenia referendum z inicjatywy mieszkańców można zbierać w miejscu, czasie i w sposób wykluczający stosowanie jakichkolwiek nacisków zmierzających do wymuszenia podpisów.
Mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje na karcie nazwisko, imię, adres zamieszkania, numer ewidencyjny PESEL i datę udzielenia poparcia. Dane te potwierdza własnoręcznym podpisem. Wycofanie udzielonego poparcia jest bezskuteczne.

KROK CZWARTY – Podanie do wiadomości mieszkańców przedmiotu zamierzonego referendum

Inicjator referendum, na swój koszt, podaje do wiadomości mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego przedmiot zamierzonego referendum, przy czym podanie do wiadomości w gminie następuje w sposób zwyczajowo przyjęty w danej gminie, a w powiecie i w województwie – poprzez ogłoszenie w prasie codziennej ogólnodostępnej w danej jednostce samorządu terytorialnego.
Informacja o zamierzonym referendum powinna zawierać pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane do wyboru, a jeżeli wniosek dotyczy referendum w sprawie samoopodatkowania – cel lub cele oraz zasady samoopodatkowania.

KROK PIĄTY – Złożenie wniosku o przeprowadzenie referendum

Inicjator referendum przekazuje w terminie 60 dni od dnia powiadomienia o zamiarze wystąpienia z inicjatywa przeprowadzenia referendum pisemny wniosek o przeprowadzenie referendum przewodniczącemu zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), niezwłocznie potwierdza na piśmie otrzymanie wniosku. Wniosek o przeprowadzenie referendum powinien zawierać pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane do wyboru, a jeżeli wniosek dotyczy referendum w sprawie samoopodatkowaniacel lub cele oraz zasady samoopodatkowania. Do wniosku załączone powinny być również karty z zebranymi podpisami.

KROK SZÓSTY – Podjęcie decyzji przez właściwą radę gminy/miasta, radę powiatu lub sejmik wojewódzki o przeprowadzeniu referendum

Przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), przekazuje niezwłocznie wniosek o przeprowadzenie referendum przewodniczącemu organu stanowiącego tej jednostki (rady gminy/miasta, rady powiatu, sejmiku wojewódzkiego). Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (rada gminy/miasta, rada powiatu, sejmik wojewódzki) powołuje ze swego składu komisję do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy. Do udziału w pracach komisji w charakterze obserwatora zaprasza się inicjatora referendum lub jego pełnomocnika. Inicjator referendum lub jego pełnomocnik może w razie potrzeby, w tym z własnej inicjatywy, składać komisji dodatkowe wyjaśnienia i przedstawiać dowody. Komisja może również żądać o inicjatora referendum lub jego pełnomocnika złożenia takich wyjaśnień i przedstawienia dowodów.

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum, jeżeli wniosek mieszkańców spełnia wymogi ustawy oraz nie prowadzi do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem; organ stanowiący jest związany treścią wniosku.
Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum lub uchwałę o odrzuceniu wniosku mieszkańców nie później niż w ciągu 30 dni od dnia przekazania wniosku o przeprowadzenie referendum. 

Referendum przeprowadza się w dzień wolny od pracy, najpóźniej w 50 dniu od dnia opublikowania uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w tej sprawie w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

KROK SIÓDMY – Kampania referendalna

Kampania referendalna rozpoczyna się z dniem podjęcia uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego o przeprowadzeniu referendum i ulega zakończeniu na 24 godziny przed dniem głosowania. Kampania referendalna służy wyjaśnieniu przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, który zarządził referendum, istoty problemów rozstrzyganych w referendum, treści postawionych pytań i wariantów, a także prezentowaniu stanowiska inicjatora referendum oraz partii politycznych, zrzeszeń i mieszkańców w sprawie poddanej pod referendum.

KROK ÓSMY – Głosowanie

Ustawa o referendum lokalnym nie reguluje w sposób szczegółowy procesu głosowania. W tym wymiarze zastosowanie mają przepisy Kodeksu wyborczego. Głosowanie odbywa się w dniu wolnym od pracy, bez przerwy od godziny 7.00 do 21.00.

KROK DZIEWIĄTY – Ustalenie wyników referendum

Referendum przeprowadzają i ustalają jego wynik powołane w tym celu właściwe terytorialne (wojewódzka, powiatowa i gminna) komisje do spraw referendum i obwodowe komisje do spraw referendum. Referendum jest ważne, jeżeli wzięło w nim udział co najmniej 30%. Wynik referendum jest rozstrzygający, jeżeli za jednym z rozwiązań w sprawie poddanej pod referendum oddano więcej niż połowę ważnych głosów.

Niezwłocznie po sporządzeniu protokołu wyniku referendum terytorialna komisja podaje do publicznej wiadomości wyniki głosowania i wynik referendum poprzez wywieszenie w swojej siedzibie jednego z egzemplarzy tego protokołu. Wojewoda niezwłocznie ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym protokół wyniku referendum otrzymany od terytorialnej komisji.

KROK DZIESIĄTY – Złożenie przez pełnomocnika inicjatora referendum lokalnego sprawozdania finansowego z dochodów i wydatków, związanych z referendum

Pełnomocnik inicjatora referendum obowiązany jest sporządzić sprawozdanie finansowe z dochodów i wydatków, związanych z referendum. Sprawozdanie finansowe w terminie trzech miesięcy od dnia referendum pełnomocnik składa organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego, na której obszarze przeprowadzono referendum.

źródło: http://referendumlokalne.pl/referendum-lokalne-merytoryczne/